Cytrusikowy system wczesnego ostrzegania. Dowiedz się jak rozpoznać niedobory pokarmowe i choroby u swojego cytrusika zanim będzie za późno.

Liście cytrusów mogą zwracać na siebie uwagę, nie tylko pięknym i zróżnicowanym wyglądem. Jest coś jeszcze na co musimy zwrócić uwagę podczas pielęgnacji tych pięknych roślin. Jak wszyscy wiemy w liściach zachodzi proces fotosyntezy, o którym wspominamy szerzej w artykule  (warunki świetlne LINK!! ). To jedna z podstawowych funkcji liści u cytrusów. Dodatkową bardzo przydatną cechą jest fakt, że to właśnie dzięki listkom możemy w najszybszy sposób diagnozować i przewidywać zbliżające się zachwiania równowagi naszych pięknych cytryn, pomarańczy czy mandarynek. Z cytrusami jest podobnie jak z naszymi dziećmi. Cieszymy się jak pięknie się rozwijają, rosną i nie chorują. Przeważnie jednak przychodzi chwila, w której dziecko niewyraźnie wygląda, dziwnie się zachowuje i płacze bez powodu. Niemowlę nie powie co mu jest, musimy więc udać się do lekarza. Ten po objawach zewnętrznych, i naszym opisie musi postawić diagnozę i podać leki. Bardzo podobnie jest w przypadku cytrusów. Jeżeli się nimi opiekujemy i wiemy jak były traktowane w przeszłości, to możemy się sami pokusić o postawienie diagnozy, obserwując zmiany jakie zachodzą codziennie w roślinie, a przeważnie, właśnie na liściach. Liście są pierwszym systemem wczesnego ostrzegania, który informuje nas o potrzebach całego cytrusa. Jeżeli zieleń ich jest pełna, soczysta i nie zmienia się w czasie wzrostu, to można być spokojnym o kondycję naszej roślinki. Jeżeli jednak zauważymy na liściach zmiany odbiegające od normy, to jest to najwyższy czas by zacząć szukać przyczyny takiego stanu rzeczy. Wszyscy dobrze wiemy, że na początku trudno się tego nauczyć i może nawet minąć kilka lat zanim po pierwszym spojrzeniu na cytrusa będziemy mogli powiedzieć wiele o nim i jego potrzebach. Jeżeli jednak się tego nie nauczymy to nigdy nie będziemy pewni, czy roślina jest zdrowa i czy nie należy jej w czymś pomóc, tak aby wszystkie funkcje życiowe przebiegały prawidłowo. Podsumowując:  

LIŚCIE CYTRUSA TO OBRAZ JEGO ZDROWIA LUB NIEDOMAGAŃ.

Warto zapamiętać tą regułkę, bo może ona być dobrym doradcą w przyszłości. Braki określonych składników odżywczych będą ujawniały się w postaci zmiany normalnego wyglądu liści.

Przedstawmy więc wreszcie opis funkcji poszczególnych składników odżywczych i objawy ich niedoboru. 

AZOT - jest podstawowym składnikiem pokarmowym dla roślin. Jest on zaliczany do grupy makroelementów, gdyż rośliny zużywają go w dużych ilościach. W organizmie roślin azot służy jako substrat do syntezy materiału genetycznego przy podziałach komórkowych, składnik aminokwasów budujących białka chlorofilu, oraz niemal wszystkich enzymów. Azot jest obok węgla jednym z podstawowych materiałów budulcowych w organizmach żywych.
Niedobory tego składnika powodują zahamowanie wzrostu. Nowe liście są małe, zabarwione na kolor żółto-zielony. W zależności od wielkości niedoboru przebarwione mogą być tylko obrzeża liści bądź też całe blaszki liściowe. Na starszych liściach pojawiają się plamy chlorotyczne. Objawy te mogą być trochę mylące z  tymi sygnalizującymi brak potasu. Czynnikiem różnicującym te dwa przypadki jest karłowacenie cytrusów, nie występujące przy braku potasu. Cytrusy słabo się rozkrzewiają, dochodzi do nadmiernego wydłużania korzeni. Czasem można zaobserwować czerwonawe przebarwienia łodyg, na skutek działania antocyjanów (barwnika, w którego skład nie wchodzi azot.) 

POTAS- jest zaliczany do makroskładników. W roślinach odpowiada za proces fotosyntezy aktywując kilkadziesiąt enzymów komórkowych. Potas jest nieodzowny przy syntezie węglowodanów, oraz innych substancji organicznych w roślinie. Niedobory potasu powodują żółknięcie, brunatnienie i w końcu zamieranie liści. Występują plamy nerwicze na blaszce liściowej.

MAGNEZ- jest składnikiem chlorofilu, barwnika odpowiedzialnego za proces fotosyntezy. Magnez bierze udział w gospodarce fosforanowej roślin. Na dotkniętych niedoborem magnezu cytrusach zaobserwować można objawy pod postacią plam na liściach, zwłaszcza w obrębie unerwienia. Przeważnie dotyczy to starszych liści. 

SIARKA- siarka jest składnikiem wielu istotnych białek. Składnik koenzymu A. Ma udział w oddychaniu tkankowym. Objawy podobne jak w przypadku niedoborów azotu. Chloroza małych liści i więdnięcie. Regułą jest fakt, że najpierw chorują najmłodsze liście. Następnie dochodzi do żółknięcia nerwów liściowych. Występują czarwonawe plamy na blaszkach liściowych. Żyłki mogą mieć kolor purpurawy. 

ŻELAZO-  bierze udział w syntezie chlorofilu. Wchodzi w skład wielu enzymów łańcucha oddechowego. Żelazo to chyba najważniejszy mikroelement. Niedobór żelaza objawia się głównie chlorozą, dotyczącą w największym stopniu młodych liści. Zahamowany jest także wzrost rośliny na skutek spowolnienia fotosyntezy i oddychania tkankowego. Dość często występuje pozorny niedobór żelaza spowodowany złą biodostępnością na skutek wysokiego pH wody używanej do podlewania. 

MANGAN- jest też bardzo ważnym mikroelementem. Aktywuje kilka enzymów biorących udział w przemianie węglowodanów. Ma udział w zapewnieniu trwałości chlorofilu pod wpływem silniejszego światła. Nadmiar manganu może wywołać objawy podobne do braku żelaza. Niedobór manganu prowadzi do zahamowania wzrostu rośliny, żółknięcia liści, występowania plam pomiędzy nerwami. 

MIEDŹ- jest składnikiem enzymów oddechowych, oraz utleniających. W wyższym stężeniu działa toksycznie na organizmy żywe. Brak tego składnika może powodować marszczenie się liści, oraz spowolnienie wzrostu. Liście mogą dostawać brązowawe plamy. 

CYNK- Składnik enzymów łańcucha fotosyntezy. Niedobór doprowadza do zahamowania wzrostu na skutek małej ilości auksyn roślinnych- hormonów wydłużających komórki. Liście rosną mniejsze, zahamowane jest też wydłużanie międzywęźli. 

MOLIBDEN- odpowiada za prawidłową gospodarkę azotową rośliny. Razem z żelazem i manganem bierze udział w metabolizmie azotanów jako reduktor. Brak tego pierwiastka może powodować niedobory azotu. Na starszych liściach występuje jasno-zielone zabarwienie.