Jak wszystkie rośliny, cytrusy także narażone są na choroby i uszkodzenia spowodowane przez pasożyty
Poniżej opisujemy najczęściej występujące szkodniki, ich cykl życiowy, oraz sposoby radzenia sobie z nimi.

  TARCZNIK i MISECZNIK

Owady te żerują przeważnie od spodu liści i na łodygach cytrusów. Należą do najbardziej uciążliwych pasożytów. Na początek podstawowe pytanie - jak można odróżnić tarczniki od miseczników? TARCZNIKI- pokryte płaską i owalną tarczką o średnicy od 1- 2 mm. MISECZNIKI- już po pierwszym spojrzeniu można zauważyć, że tarczka pokrywająca te owady jest bardziej wypukła niż u tarczników. Ma kolor brązowy. Tarczki miseczników trudno usuwa się mechanicznie. Oba te pasożyty dokonują wielkiej szkody w rozwoju cytrusów. Liście pokryte są lepką substancją i bardzo nieestetycznie wyglądają. Cytrusy najczęściej zostają zaatakowane po wyniesieniu ich na okres lata do ogrodu, lub na balkon.

Jeżeli nasza roślina zostanie już oblężona przez któregoś z tych pasożytów musimy wówczas znaleźć skuteczny sposób na usunięcie nieproszonych gości z cytrusa. Można próbować domowych sposobów typu: zdrapywanie, przemywanie spirytusem, wodą z szarym mydłem, wyciągiem z tytoniu, lub wyciągiem z czosnku. Nigdy jednak nie udało mi się skutecznie przy pomocy tych środków usunąć tych delikwentów :) Prędzej czy później, problem powracał ponownie. Jedynym pewnym i w 100% skutecznym środkiem jest Actelic 500 EC. Zauważyć tu należy, że aby pozbyć się rozwijających się pod tarczkami mikroskopijnych pasożytów, należy pod tą tarczkę dotrzeć. Niestety domowe środki ustępują pod tym względem chemicznym. Actelic ze swą dużą aktywnością dociera wszędzie, nawet pod ochronne tarczki i niesie zagładę pasożytom. Po czasie 1-2 dni od oprysku można zauważyć jak ochronne miseczki i tarczki się podnoszą i po lekkim dotknięciu opadają. Zabieg dla pewności jego skuteczności można powtórzyć po około 10 dniach. Teraz najważniejsza sprawa dotycząca postępowania z cytrusami, które chcemy na jesieni wnieść z powrotem do domu. Często bywa tak, że na dworze cytrusy czują się dobrze, są silne i zdrowe. Nie zawsze zauważymy, że nawet w niewielkiej ilości, gdzieś w zakamarkach liści rozwijają się tarczniki lub miseczniki. Jesienne dni są chłodniejsze, a aktywność tych owadów ograniczona. Po wniesieniu jednak roślin do pomieszczeń ogrzewanych, pasożyty te znajdują idealne warunki dla swojego rozwoju. Przeważnie w krótkim czasie opanowują całe drzewka cytrusowe. Zimą więc stanowią duży problem. Zabieg oprysku, należy przeprowadzać zawsze na dworze (względy bezpieczeństwa). Należy więc nie dopuszczać do takich sytuacji i odpowiednio wcześnie im zapobiegać. Tak więc w sierpniu, lub na początku września dobrze zrobić zapobiegawczy oprysk preparatem- Actelic. Następnie powtarzamy tą czynność na dwa tygodnie przed ostatecznym umieszczeniem cytrusów w domu. W ten sposób będziemy pewni, że na naszych roślinach nie czai się gdzieś w ukryciu ten szkodnik.

SZROTÓWEK

Występowanie tego pasożyta odnotowano dotychczas tylko na cytrusach na południu Europy (w Hiszpanii, Portugalii, we Włoszech).

CYKL ŻYCIOWY: Cykl rozwojowy szrotówka to sześć stadiów: jajo, trzy stadia larwalne, poczwarka i wreszcie dorosły osobnik.
Dojrzałe szrotówki to małe, żółto-czarne muszki. Larwy wygryzają w liściach specyficzne “korytarzyki”.Poczwarki żyją głównie w glebie.

 

SYMPTOMY:
• Larwa wygryza niewidoczne kanały pod powierzchnią liści, co powoduje wysychanie i opadanie liści.
• Dorosłe samce zostawiają na listkach resztki pokarmowe, w których mogą rozwijać się grzyby lub bakterie, co z kolei – pośrednio – szkodzi roślinie.

 

  MSZYCA

Mszyce najczęściej atakują młode roślinki, powodując zwijanie liści i zahamowanie ich wzrostu (obumieranie).

Należą do najczęściej występujących szkodników roślin ogrodowych i domowych, w tym także cytrusów. Sklasyfikowano około 200 gatunków mszyc.

Niektóre atakują tylko określone rodzaje roślin, inne dopadają niemalże każdą nadarzającą się okazję. Taką okazją może być moment słabszej kondycji naszego cytrusa. Gdy już dostaną się na roślinę wysysają swymi kłujkami sok z młodych fragmentów cytrusa.

Występują gromadnie więc skutki takiej inwazji są bardzo rozległe. Soki pochłaniane są bez przerwy, więc straty na roślinie przeważnie są duże. Mszyce wydalają nadmiar cukru i wody w postaci rosy miodowej. Dlatego też miejsca dotknięte atakiem mszyc są pokryte lepką, słodkawą substancją. Szkody wyrządzone przez mszyce objawiają się w postaci zniekształcenia w budowie liści. Związane jest to z osłabieniem  tkanki, obecnością grzybów- sadzaków. Częsta migracja mszyc z rośliny na roślinę powoduje roznoszenie wirusów. Jest to dodatkowym utrapieniami wynikającym z obecności tych szkodników.

Po zauważeniu pierwszych objawów ataku rośliny przez mszyce, należy przedsięwziąć odpowiednie kroki. Najlepiej zastosować oprysk preparatem ACTELIC, lub o podobnym działaniu. Najczęściej już po pierwszym zabiegu pozbywamy się mszyc. Oprysku środkami chemicznymi dokonujemy tylko i wyłącznie na zewnątrz i w poroprcji podanej przez producenta odpowiedniego preparatu.

CYKL ŻYCIOWY: Młode mszyce natychmiast po wykluciu się z jajeczek zaczynają żywić się sokiem rośliny.
Szybko rosną i linieją trzy razy, zanim osiągają pełną dojrzałość.
Charakterystyczna biała powłoka ciała dorosłych osobników zdradza ich obecność.
Te uskrzydlone szkodniki rozprzestrzeniają się bardzo szybko.  

SYMPTOMY:
• Poczwarki i dorosłe osobniki żywią się sokiem rośliny. Powoduje to zatrzymanie wzrostu roślinki i zwijanie się liści. Czasem pojawiają się żółte plamy.
• Pozostawione na listkach odchody sprzyjają rozwojowi pleśni, spada tempo fotosyntezy, co z kolei prowadzi nieuchronnie do zahamowania wzrostu roślinki

ZWALCZNIE:
Zapobiegawczo należy stosować nawozy z mączki (pyłek) azotowej. Miejsca już zaatakowanie należy usunąć lub dokładnie
oczyścić ciepła wodą. Można też użyć wyciągu z pokrzyw, a jeśli szkodników jest dużo, zalecane są środki jak Polysect
lub Piriomor. Konieczne jest powtarzać kuracje, co 15-20 dni.
 

   MĄCZNIK

CYKL ŻYCIOWY: Cykl rozwojowy mącznika to sześć stadiów: jajo, cztery stadia larwalne (przekształcające się w poczwarkę), I wreszcie dorosły osobnik.
Dorosłe mączniki można zwykle znaleźć na wierzchołkach roślin i na spodniej stronie młodych listków, gdzie składają jaja.
Kiedy potrzaśniemy zainfekowaną roślinką, dorosłe osobniki poderwą się do lotu, a za moment wrócą, by osiąść na spodniej stronie listków. Poczwarki usadawiają się na starszych liściach, natomiast larwy Bemisia tabaci mogą pojawiać się zarówno na młodych, jak i starych listkach.

SYMPTOMY:
• Larwy produkują duże ilości wosku, brudząc listki i powodując zahamowanie wzrostu.
• Zarówno larwy, jak i dorosłe osobniki zabierają roślince substancje odżywcze, co z kolei wpływa na zachwianie równowagi jej procesów fizjologicznych.

ZWALCZANIE:
Aby zapobiec atakowi mączniaka, należy przede wszystkim ustawić roślinę w miejscy przewiewnym.
Jeśli nie jest to możliwe, odradza się podlewanie w ciągu dnia. Mączniak zwalcza się środkami na bazie siarki, lub
lecytyny w odpowiedniej (ani zbyt niskiej, ani zbyt wysokiej) temperaturze, unikając jednak zdecydowanie okresów zimnych.
Działanie środka trwa nie dłużej niż tydzień Inną, tradycyjną metodą, jest wywar z skrzypu polnego lub pokrzywy.

 

PRZYLŻENIEC

CYKL ŻYCIOWY: Cykl rozwojowy przylżeńca składa się z sześciu etapów. Dorosłe osobniki można znaleźć na kwiatach i listkach, gdzie składają jaja. Larwy żywią się nadziemną częścią rośliny i są bardzo ruchliwe.

 

SYMPTOMY:
• Przylżeńce uszkadzają roślinę nakłuwając i wysysając tkankę listną.
Powoduje to pojawienie się srebrno-szarych plam na powierzchni listków.
Można też zauważyć ciemnozielone kropeczki – są to odchody szkodnika. Zaatakowane listki odpadają.

 

  PRZĘDZIOREK

...zwany też  Czerwonym pajączkiem. Określenie to odnosi się do kilku gatunków szkodników z tego rodzaju. Największe jednak szkody wyrządzają: Przędziorek chmielowiec, oraz Przędziorek szklarniowiec. Paradoksalnie jednak żaden z samiców podanych tu gatunków nie ma koloru czerwonego. Są raczej żółto-zielone i półprzeźroczyste. Niekiedy wręcz przypominają barwą krzew na którym żerują. Samice tych gatunków w niektórych okresach roku przybierają barwę jaskrawo-czerwoną. Przędzorki są blisko spokrewnione z pająkami, lecz są dużo od nich mniejsze. Mają zaledwie 0,2-0,5 mm długości.

Jak przysłowie mówi "w jedności siła"  przędzirki wykorzystują tą cechę świetnie  tworząc liczne kolonie.

Identyfikacja rośliny dotkniętej atakiem jest dość trudna dla nie zorientowanego w temacie hodowcy. Często szkody są już znaczne zanim przyjdzie nam do myśli że to właśnie ten mikrob może być ich przyczyną.

Prędkość przeciwdziałania ma tu kolosalne znaczenie i nie należy lekceważyć najmniejszych nawet symptomów. Przędziorki żerują, wysasając sok z tkanek roślin. Na liściach można dostrzec plamki o jaśniejszym zabarwieniu.

Atak może objąć zarówno młode liście jak i starsze, młode łodygi i kwiaty.Charakterystyczna pajęczynka widoczna jest w pochewkach między liściem, a łodygą.

Liście z biegiem czasu dostają coraz to większych plam, żółkną i opadają. Jest dużo środków przeciwdziałających inwazji tego szkodnika. Pamiętajmy, żeten mały szkodnik atakuje wiele gatunków roślin. Ma wielką zdolność reprodukcji, a poprzez to może powodować niewyobrażalne szkody w krótkim okresie czasu.

CYKL ŻYCIOWY: Cykl życiowy pajączka to pięć stadiów: jajo, larwa, pierwsze stadium poczwarki (protonymph),
drugie stadium poczwarki (deutonymph) i wreszcie osobnik dojrzały. Wszystkie pięć stadiów odbywa się w obrębie rośliny.

 


SYMPTOMY:
• Larwy, poczwarki i osobniki dorosłe żerują na spodniej stronie listków i powodują powstawanie żółtych plam, a w
konsekwencji nawet żółknięcie całych liści. Powoduje to zwolnienie wzrostu roślinki, a nawet całkowitego zaprzestania procesów życiowych.
• Poczwarki i dorosłe osobniki budują pajęczyny szpecące roślinkę. Zdarza się, że owe pajęczyny mogą zupełnie osnuć roślinkę.

ZWALCZANIE:
Przędziorka jest się łatwo wystrzec stosując prosty środek zapobiegawczy. Jako, że nie znosi on środowiska wilgotnego dobrze w ramach profilaktyki spryskiwać roślinki rano i wieczorem wodą przy użyciu  spryskiwacza. Walka z tymi maleńkimi krewniakami pająków jest raczej trudna, ponieważ nie dość, że skrywają się w szparkach i szczelinach to do tego są niesamowicie płodne i liczne.
Zapobiegawczo możemy używać płynu skalnego. Natomiast zaatakowane rośliny należy usunąć, albo oczyścić wodą z
mydłem bądź wyciągiem z pokrzyw. W przypadku większej inwazji zastosować akarycydy, Np. Karate lub Talar.

   MĄCZNIK DŁUGOSZCZECINIASTY

CYKL ŻYCIOWY: cykl rozwojowy mącznika długoszczeciniastego to pięć stadiów. Osobniki żeńskie przechodzą przez stadium jaja,
trzy stadia poczwarki, i wreszcie osiągają dojrzałość. Osobniki męskie rozwijają się od jaja, poprzez dwa stadia larwalne, poczwarkę i wreszcie dorosłego mącznika.

SYMPTOMY:
• Poczwarki i osobniki dorosłe żywią się sokiem rośliny, co powoduje zahamowanie wzrostu, deformację i/lub
żółknięcie liści, a czasem nawet śmierć roślinki. Zainfekowane rośliny często tracą kwiatki i owoce.
• Cykl fotosyntezy zostaje spowolniony, powodując stopniowe zamieranie roślinki.

ZWALCZANIE:
Należy przede wszystkim wyeliminować przyczynę choroby, a więc wydzieliny mszyc i czerwców.
Dlatego bardzo ważne jest jednoczesne usunięcie tych szkodników, Np. preparatami Diazinon albo Fenitrotoin, zmieszanymi
z olejem. Olej jest tu niezwykle skuteczny, ponieważ uniemożliwia czerwcom oddychanie, i powoduje ich zduszenie,
Kuracja powinna być powtarzana, co 20 dni do całkowitego wyginięcia szkodników. Jeśli szkodników jest niewiele,
czerwce można usunąć lekko wilgotną watką zmoczoną z denaturatem.

WEŁNOWIEC

Są to pasożyty, których ciało pokrywa jasna wydzielina przypominająca kłaczki, lub wełnę- sąd nazwa "Wełnowce". Dość rzadko spotkamy je na naszych drzewkach cytrusowych jak wyżej opisane tarczniki i miseczniki czy popularne przędziorki. Gdy już się jednak pojawią są nie lada utrapieniem.

Podobnie jak w przypadku poprzednich szkodników nie ma chyba pewnej domowej metody na całkowite pozbycie się tego problemu. Z pomocą po raz kolejny przychodzi nam  Actelic 500 EC. Zastosowanie tego preparatu zgodnie z zaleceniami producenta przynosi świetne rezultaty i zwalcza tego szkodnika całkowicie.

CHOROBY


BOTRYTIS (pleśnie)
W wilgotnych warunkach (tzn. jeśli liście lub kwiaty pozostają wilgotne dłużej niż kilka godzin dziennie),
mogę rozwijać się pleśnie. Szara pleść o konsystencji proszku pojawia się i rozprzestrzenia gwałtownie, powodując
opadanie kwiatów i listków. Najlepsze lekarstwo to… zapobieganie! Należy dbać o to, by roślinka nie pozostawała wilgotna przez zbyt długie okresy czasu
i nie należy hodować jej w bardzo wilgotnym środowisku. Można również usunąć pleśń z zainfekowanych powierzchni,
by zapobiegać jej rozprzestrzenianiu się.
Jeśli to niemożliwe, należy spryskiwać roślinkę pestycydem grzybobójczym o możliwie jak najszerszym spektrum działania.


CHOROBY KORZENI
Choroby korzeni spowodowane są przede wszystkim nadmiernym podlewaniem lub przesuszaniem roślinki.
Pythium, Phytopthora i Theivaliopsis to choroby dotykające korzenie cytrusów. Zdrowe korzenie są białe i czyste,
natomiast jeśli gniją lub mają ciemne zabarwienie, oznacza to, że prawdopodobnie roślinka jest chora.
By poradzić sobie z problemem, można zastosować preparat grzybobójczy zawierający aktywny składnik – carbendazim.
To powinno pomóc.

Życzymy wszystkim by żadnego z tych delikwentów nikt z Was, nigdy nie wytropił na swoich roślinkach. A w razie problemów jak zwykle chętnie służymy pomocą i radą.

Zespół Cytrusik.pl  ;)