Jak sprawdzić, czy 500 zł jest prawdziwe?

Autentyczność banknotu 500 zł możesz wstępnie sprawdzić bez specjalistycznego sprzętu. Zastosuj metodę NBP: Dotknij, Popatrz, Przechyl. Zwróć uwagę jednocześnie na wypukłości, zabezpieczenia widoczne pod światło oraz efekty pojawiające się po zmianie kąta patrzenia.

Jak działa metoda Dotknij, Popatrz, Przechyl?

Narodowy Bank Polski zaleca sprawdzanie kilku zabezpieczeń, a nie ocenę banknotu na podstawie jednego szczegółu. W przypadku nominału 500 zł szczególne znaczenie mają druk stalorytniczy, znak wodny, nitka zabezpieczająca, druk uzupełniający oraz elementy zmieniające wygląd po przechyleniu.

1. Dotknij banknotu

Oryginalny banknot 500 zł ma charakterystyczną, sztywną strukturę papieru. Na przedniej stronie wyczuwalne są elementy wykonane techniką druku stalorytniczego, czyli druku wklęsłego. Przesuń palcem po portrecie Jana III Sobieskiego, dużym oznaczeniu „500”, napisie „NARODOWY BANK POLSKI”, godle Rzeczypospolitej Polskiej oraz podpisach.

Wypukłości powinny być wyraźne, ale nie muszą przypominać grubych zgrubień. Banknot całkowicie gładki, zbyt miękki, śliski albo podobny do zwykłego wydruku wymaga szczególnej ostrożności.

2. Popatrz pod światło

Unieś banknot i skieruj go w stronę światła. W niezadrukowanym polu powinien pojawić się wielotonowy znak wodny przedstawiający Jana III Sobieskiego oraz cyfrowe oznaczenie nominału „500”. Obraz powinien wyglądać tak, jakby był częścią papieru, a nie nadrukiem na jego powierzchni.

Pod światło sprawdź także nitkę zabezpieczającą. Tworzy ona pionową, ciemną linię przechodzącą przez papier. Widoczne są na niej powtarzające się oznaczenia nominału „500” oraz skrót „ZŁ”. Zwróć uwagę na druk uzupełniający recto-verso. Fragmenty znajdujące się po obu stronach powinny dokładnie ułożyć się w pełny obraz.

3. Przechyl banknot

Poruszaj banknotem i obserwuj element po prawej stronie portretu. Na szyszaku husarskim farba zmienna optycznie powinna płynnie przechodzić z zielonej w niebieską. Umieszczony tam wzór falistej linii sprawia wrażenie ruchomego.

Przy zmianie kąta patrzenia zmienia się również wygląd szerokiej nitki okienkowej. Dwie wstęgi powinny sprawiać wrażenie płynnie przeplatających się, a wzór nie powinien pozostawać nieruchomym, płaskim nadrukiem.

Do dodatkowej kontroli można użyć lampy emitującej światło UV, szczególnie przy przyjmowaniu wielu płatności gotówkowych. Wtedy ujawniają się między innymi kolorowe włókna oraz wybrane świecące elementy grafiki i numeracji. Brak dostępu do lampy nie uniemożliwia jednak podstawowej weryfikacji metodą NBP.

Co grozi za puszczenie fałszywki w obieg?

Samo sprawdzanie banknotu i nieświadome posiadanie podejrzanego egzemplarza nie oznacza automatycznie popełnienia przestępstwa. Inaczej wygląda sytuacja, gdy ktoś świadomie próbuje zapłacić fałszywym banknotem albo przekazać go kolejnej osobie.

Art. 310 Kodeksu karnego penalizuje podrabianie, przerabianie oraz wprowadzanie fałszywych pieniędzy do obiegu. Dlatego nie próbuj „pozbyć się” podejrzanej pięćsetki w sklepie, nawet jeśli wcześniej otrzymałeś ją nieświadomie. Ostateczną ocenę autentyczności powinien przeprowadzić bank lub policja.

Co zrobić, gdy podejrzewasz fałszywy banknot?

Jeżeli kilka zabezpieczeń budzi wątpliwości, nie traktuj banknotu jak zwykłego środka płatniczego. Postępuj w następującej kolejności:

1. Nie próbuj zapłacić nim ani przekazać go innej osobie.
2. Zabezpiecz banknot tak, aby nie uległ zniszczeniu i nie został pomylony z innymi pieniędzmi.
3. Zgłoś się do najbliższej jednostki policji albo banku w celu sprawdzenia autentyczności.
4. Poproś o pokwitowanie przekazania banknotu i przekaż informacje o tym, skąd go otrzymałeś.

Banknot zatrzymany jako fałszywy nie jest wymieniany na jego równowartość. Jeżeli okaże się autentyczny, procedura weryfikacyjna pozwala ustalić dalszy sposób jego zwrotu.

Informacje dotyczące odpowiedzialności karnej mają charakter ogólny i nie zastępują porady prawnej. W przypadku konkretnej sytuacji skontaktuj się z policją, bankiem lub prawnikiem.