Kwit depozytowy a banknot – jakie są różnice?
Banknot jest pieniądzem i prawnym środkiem płatniczym, a kwit depozytowy jest instrumentem finansowym reprezentującym określone aktywa lub roszczenie do nich. Dlatego banknot można wykorzystać do zapłaty w zwykłym obrocie, natomiast kwit depozytowy służy przede wszystkim do potwierdzania własności i obrotu inwestycyjnego.
Czym różni się banknot od kwitu depozytowego?
Banknot to forma pieniądza fiducjarnego emitowana przez bank centralny. W granicach danego systemu prawnego jest powszechnie akceptowany przy regulowaniu zobowiązań i ma moc zwalniającą z długu. Jego posiadacz nie musi szukać kontrahenta zainteresowanego konkretnym aktywem. Może użyć banknotu bezpośrednio jako środka płatniczego.
Kwit depozytowy nie jest pieniądzem. To dokument lub zapis elektroniczny potwierdzający określone prawa związane z aktywami przechowywanymi przez depozytariusza. W zależności od konstrukcji może reprezentować na przykład akcje zagranicznej spółki. Jego wartość wynika z aktywów, które odwzorowuje, oraz z wiarygodności instytucji uczestniczących w jego emisji i obsłudze.
W tym znaczeniu określenie „depozytowy” odnosi się do przechowywania aktywów i praw inwestora, a nie do kaucji pobieranej przez hotel.
Najważniejsze cechy banknotu jako środka płatniczego to:
- Powszechna akceptowalność w obrocie na obszarze, na którym obowiązuje.
- Moc zwalniająca z długu zgodnie z przepisami dotyczącymi danego środka płatniczego.
- Możliwość użycia bez pośrednika przechowującego konkretne aktywa.
Banknot a kwit depozytowy – porównanie
Różnice między tymi instrumentami najlepiej widać przy porównaniu ich funkcji, emitenta i płynności:
| Cecha | Banknot | Kwit depozytowy |
|---|---|---|
| Emitent | Bank centralny lub uprawniona instytucja emisyjna | Instytucja finansowa, często depozytariusz |
| Płynność | Zwykle wysoka i szeroka w codziennym obrocie | Zależna od rynku, notowań i zainteresowania inwestorów |
| Funkcja | Płatność i regulowanie zobowiązań | Reprezentowanie własności lub roszczenia do aktywów |
| Ryzyko | Związane głównie z wartością pieniądza i stabilnością emitenta | Związane z aktywem bazowym, emitentem, depozytariuszem i rynkiem |
Jak działa kwit depozytowy na przykładzie ADR?
ADR, czyli American Depositary Receipt, jest przykładem kwitu depozytowego wykorzystywanego na amerykańskim rynku kapitałowym. Pozwala inwestorom kupować i sprzedawać prawa związane z akcjami spółki zagranicznej bez bezpośredniego nabywania tych akcji na ich rynku macierzystym.
W uproszczeniu akcje zagranicznej spółki są przechowywane przez depozytariusza, a na ich podstawie powstają kwity notowane na giełdzie. Jeden ADR może odpowiadać jednej akcji, części akcji albo kilku akcjom. Zależy to od warunków konkretnej emisji.
ADR pełni w obrocie giełdowym kilka funkcji:
- Reprezentuje własność określonej liczby akcji zagranicznej spółki.
- Ułatwia inwestowanie na innym rynku i w walucie używanej na tym rynku.
- Pozwala korzystać z infrastruktury lokalnej giełdy i rachunku maklerskiego.
- Uzależnia inwestora od zasad emisji oraz obsługi depozytariusza.
Posiadacz ADR może mieć prawo do ekonomicznych korzyści związanych z akcjami, takich jak udział w dywidendzie. Wypłata może jednak zostać pomniejszona o opłaty depozytowe, a także przeliczona na walutę, w której rozliczany jest kwit. Nie zmienia to jego podstawowej natury – ADR pozostaje instrumentem reprezentującym aktywa, a nie walutą.
Różnica w płynności jest istotna. Banknot można przekazać bezpośrednio drugiej osobie jako zapłatę. ADR trzeba sprzedać na rynku albo przenieść zgodnie z zasadami właściwymi dla rachunku i systemu rozliczeniowego. Jego cena może też zmieniać się wraz z notowaniami akcji, kursem walutowym i oceną ryzyka przez inwestorów.
Skąd bierze się mylenie kwitu depozytowego z banknotem?
Źródłem nieporozumienia jest historia pieniądza papierowego. W okresie funkcjonowania standardu złota banknoty bywały powiązane z możliwością wymiany na określoną ilość kruszcu przechowywanego przez bank. Przypominały więc kwity potwierdzające prawo do odebrania aktywa.
Z czasem systemy pieniężne odchodziły od takiej wymienialności. Współczesny banknot ma wartość jako pieniądz fiducjarny, ponieważ jest uznanym środkiem płatniczym, a jego użycie opiera się na systemie prawnym i zaufaniu do emitenta. Nie jest zwykłym pokwitowaniem odbioru złota, akcji ani innego aktywa.
Najprostsze rozróżnienie brzmi więc: banknot służy do płacenia, a kwit depozytowy służy do reprezentowania praw do aktywów. Może mieć wysoką wartość rynkową i być łatwo zbywalny, ale nie staje się przez to pieniądzem.
